Kamboçya Hukuki Değişim Günlüğü

Kamboçya Göç İdaresi'nin 2025 yılı başında yürürlüğe giren düzenlemesiyle, ülkeye giriş yapmadan önce arrival.gov.kh platformuna kayıt zorunlu hale getirildi. Uçuş tarihinden en az 3 gün önce yapılması gereken bu kayıt, pasaport bilgileri, giriş tarihi ve konaklama adresi bilgilerini içermektedir. Kayıt ücretsizdir. Ön kayıt yapılmadan gelen yolcular havalimanında ek denetimle karşılaşmakta ve zaman kaybedebilmektedir.

İçişleri Bakanlığı (MoI) tarafından 2025 Şubat ayında yapılan düzenlemeyle EB oturum izni başvurularında gereken sağlık sigortası minimum teminat tutarı artırıldı. 2024 yılında $20.000 olan limit, 2025 yılı başvurularından itibaren $25.000 olarak uygulanmakta. Mevcut EB oturum izni sahipleri yenileme sırasında yeni limite uyum sağlamak zorunda. Bu değişiklik özellikle düşük limitli seyahat sigortalarıyla başvuran expat'ları doğrudan etkiliyor.

Ticaret Bakanlığı (MoC) bünyesindeki OBR sistemi, Ocak 2025'te v3.0 sürümüne geçti. Yeni sistemde şirket kuruluş başvurusu tamamen dijital ortamda tamamlanabiliyor. Öne çıkan değişiklikler: (1) Türkçe uygulama formu artık İngilizce karşılaştırmalı rehberli; (2) Şirket adı ön onayı 24 saate indi (eskiden 3-5 iş günüydü); (3) İmza sirkülerinde apostil şartı kaldırıldı (noter tasdiki yeterli); (4) E-posta onay bildirimleri artık Türkçe seçeneği ile geliyor. Sonuç olarak toplam kuruluş süresi ortalama 5 iş gününe indi.

Kamboçya'da faaliyet gösteren şirketler için 2025 vergi takvimi: Aylık beyanlar (ciroya dayalı) her ayın 20'sine kadar; Çeyrek avans (TOI) mart, haziran, eylül, aralık aylarında; Yıllık kurumlar vergisi beyanı 31 Mart 2026'ya kadar (2025 dönemi için). Dikkat: İlk yılında zarar beyan eden şirketler bile minimum TOI ödeme yükümlülüğünden muaf değil. Minimum aylık vergi Riel cinsinden hesaplanır. QIP statüsündeki şirketler bağışıklık döneminde beyan yükümlülüğü hariç vergiden muaf.

Son aylarda sosyal medya ve expat forumlarında yaş sınırının 50'ye düşürüleceğine dair iddialar dolaşıma girdi. Kamboçya Göç Genel Müdürlüğü, Kasım 2024'te yasal yaş sınırının 55 olduğunu ve bu konuda bir değişiklik planlanmadığını teyit etti. ER vizesi koşulları: 55 yaş üstü olmak, ülkede çalışmamak, aylık $2.000+ düzenli gelir belgesi (emekli maaşı, kira geliri vb.), sağlık sigortası ve temiz suç sicili. ER vizesi yıllık $355 ve iş izni içermez.

CDC'nin 2024-2025 teşvik çerçevesine göre: Yenilenebilir enerji projelerinde 7+3 yıl vergi muafiyeti (toplam 10 yıl); Tarım işleme tesislerinde ithalat vergisi muafiyeti genişledi; Dijital ekonomi girişimleri için hızlandırılmış onay süreci (30 gün); 5 hektardan büyük turizm yatırımlarında arazi kullanım izni kolaylaştırıldı. Minimum yatırım tutarı üretim sektörü için $1 milyon, hizmet sektörü için $500.000 olarak belirlendi. QIP başvuruları CIB üzerinden yapılıyor.

Kamboçya İçişleri Bakanlığı'nın Eylül 2024 genelgesiyle, yabancı uyruklu bireylerin Kmer vatandaşlarıyla evlenmesinde ek prosedür getirildi. Artık bekar belgesi (medeni durum belgesi) büyükelçilik veya konsolosluk tarafından tasdiklenmiş olmalıdır. Türk vatandaşları için süreç: (1) Nüfus Müdürlüğü'nden bekar belgesi al; (2) Apostil ekle; (3) Kamboçya'daki Türk Büyükelçiliği'ne onaylat; (4) Khmer tercümesi yaptır; (5) Kamu Hizmetleri Bakanlığı'na sun. Bu ek adım süreci 1-2 hafta uzatıyor.

VINCI Airports tarafından inşa edilen ve 3 yıl süren proje, 2024 yılında tamamlandı. Yeni Terminal 2'nin başlıca özellikleri: 8 körük (eski terminalde 2 vardı); 50 check-in konteri; Otomatik biyometrik pasaport tarama noktaları; Visa on arrival işlemleri artık T2'de; İnternetten ön kayıt yapanlar için ayrı hızlı lane. Türkiye'den direkt uçuş hâlâ yok; Doha, Dubai veya Bangkok aktarmalı gidilmesi gerekiyor. En hızlı güzergah: İstanbul-Doha-Phnom Penh (Qatar Airways, ~15 saat).

Kamboçya Ticaret Bakanlığı ve Türkiye Ticaret Bakanlığı, 2024 yılında ikili Yatırımların Karşılıklı Korunması ve Teşvik Anlaşması (BIT) için teknik müzakerelere başladı. Anlaşma imzalanması halinde öngörülen avantajlar: Yatırımcı-devlet uyuşmazlık çözüm mekanizması; Mülkiyet koruma güvenceleri; Kâr transferi kolaylığı; Türk yatırımcılara ayrımcılık yasağı. Tahmini imza tarihi 2026 olarak öngörülüyor. Güncel bilgi için Türkiye Büyükelçiliği Phnom Penh ile iletişim kurulabilir.

Bazı Güneydoğu Asya ülkeleri özel dijital göçebe vizesi sunarken Kamboçya bu rotaya gitmedi. Bununla birlikte uygulamada yaygın olan yaklaşım: EB (Business) oturum izni al + yabancı kaynaklı gelirle çalış. Resmi tutum: Kamboçya içinde fiziksel işveren olmadan dışarıdan maaş almak yasal kabul ediliyor. Dikkat edilmesi gerekenler: Kamboçya'daki bir şirket adına çalışmak iş izni gerektirir; vergi yükümlülüğü için 183 gün kuralı geçerli; Sağlık sigortası ve banka hesabı açmak kolaylık sağlar. Bu durum 2025 itibarıyla değişmemiş, ancak yasal belirsizlik devam etmektedir.